وی افزود: «پس از مصرف نیکوتین، افزایش موقت ترشح دوپامین در مغز ممکن است برای مدت کوتاهی احساس لذت، تمرکز یا کاهش تنش ایجاد کند؛ اما این اثر پایدار نیست. با کاهش سطح نیکوتین در بدن، علائم ترک خفیف بروز میکند که میتواند با اضطراب، تحریکپذیری، بیقراری، افت تمرکز و تنش بدنی همراه باشد.»
کارشناس مسئول واحد سلامت روان با تأکید بر این نکته که برداشت «آرامبخشی سیگار» اغلب ناشی از همین چرخه است، تصریح کرد: «در بسیاری از موارد، سیگار نه آرامش واقعی، بلکه تنها ناراحتی ناشی از افت نیکوتین را بهصورت موقت کاهش میدهد.»
نقش مصرف دخانیات در تشدید مشکلات سلامت روان
خانم صاحبی با اشاره به اهمیت موضوع برای سلامت عمومی جامعه اظهار داشت: «افراد زیادی در شرایطی مانند نگرانی، اضطراب، احساس تنهایی، بیحوصلگی یا عصبانیت به مصرف سیگار روی میآورند. تداوم این الگو موجب میشود مغز برای تنظیم هیجانها به نیکوتین وابسته شود و در نتیجه کنترل مصرف یا ترک آن دشوارتر گردد.»
راهکارهای عملی برای مدیریت و کاهش مصرف
وی در ادامه به برخی راهکارهای ساده و قابل اجرا اشاره کرد و گفت: « گام نخست، افزایش خودآگاهی نسبت به موقعیتها و محرکهای مصرف است؛ از جمله پس از استرس یا خستگی، هنگام نوشیدن چای یا قهوه، بعد از غذا، زمان تنهایی یا در جمع دوستان».
وی افزود: «گام دوم، ایجاد فاصله میان میل به مصرف و اقدام به کشیدن سیگار است. چند دقیقه مکث، تنفس عمیق، نوشیدن آب یا تغییر مکان میتواند شدت وسوسه را کاهش دهد».
این مقام مسئول همچنین با اشاره به مصرفهای عادتی اظهار کرد: «بخش قابل توجهی از مصرف سیگار از سر عادت و بدون تصمیمگیری آگاهانه رخ میدهد؛ مانند سیگار اول صبح، پس از غذا، هنگام رانندگی یا همراه با قهوه. کاهش تدریجی و هدفمند این الگوها میتواند به حرکت از مصرف ناخودآگاه به سمت انتخاب آگاهانه کمک کند».
خانم صاحبی استفاده از جایگزینهای سالم را نیز مؤثر دانست و گفت: «در زمان وسوسه، اقداماتی مانند آدامس بدون قند، پیادهروی کوتاه، تنفس شکمی، حرکات کششی، نوشیدن آب، گفتوگو با فرد مورد اعتماد یا نوشتن احساسات میتواند به مدیریت میل به مصرف کمک کند. جایگزین انتخابی باید ساده، سریع و در دسترس باشد».
وی در پایان خاطرنشان کرد: «هدف صرفاً کاهش تعداد سیگار نیست؛ بلکه هدف، تغییر رابطه فرد با نیکوتین از وابستگی و واکنش خودکار به سمت آگاهی، کنترل و در نهایت رهایی است ».
